Reklamcılar Derneği, Sabri Ülker’e İZ Özel Ödülü verdi

Cola Turka, Yahşi Batı’nın "Harbi" Kolası oldu

Hero ikinci fabrikayı kurdu, dünya pazarını bir Türk’e emanet etti

Global krizin etkisi sürerken Ülker, dünya devi gıda şirketi İsviçreli Hero’ya yönetici transfer etti. Türkiye, Hero ülkeleri içinde 6 yılda ciro, kárlılık ve pazar payında 25 ülke arasında ikinci sıraya yerleşti. 6 yıl önce girdiği Türkiye’de ikinci fabrikasını 13 Ocak’ta açmaya hazırlanan Hero, Ülker Hero Baby’nin Genel Müdürü Nasuh Önal’ı Bebek Beslenme Kategorisi Pazarlama Başkan Yardımcılığı’na getirdi. Hero Grubu Bebek Beslenme Başkanı Rene B?nziger’e bağlı çalışacak olan Hero’nun bebek beslenme merkezinin yer aldığı İspanya’daki görevine 1 Şubat’ta başlayacak. Yeni görevinde Türkiye’den de sorumlu olacak olan Nasuh Önal, Ülker Hero Baby Genel Müdürlüğü’nü 15 Ocak’ta Ramon Morte Fernandez’e devredecek. Ülker Hero Baby Genel Müdürü Nasuh Önal, bundan böyle Hero’nun birçok ülkeye gönderdiği kavanoz maması ihtiyacını İspanya ve İsveç’ten Türkiye’deki fabrikaya kaydıracağını söyledi. Nasuh Önal ile İspanya’daki yeni görevine başlamadan önce Türkiye’deki bebek beslenme sektörünü ve hedeflerini konuştuk.

Pazar 1 milyar dolara koşar

Bebek beslenme pazarının büyüklüğü nedir?

-Bebek beslenme pazarı, biberon mamaları, tahıllı kaşık mamaları, kavanoz maması ve bebek bisküvilerinden oluşuyor. 0-36 ay arası bebek ve küçük çocukların beslenmesiyle ilgili ürünleri kapsıyor. Bugün 200 milyon dolar olan pazarın 1 milyar dolara çıkmasının mümkün olduğunu düşünüyorum. Pazarda bir çok oyuncu var. Ama sadece biz yerli üretim yapıyoruz. Türkiye, Avrupa’da önemli pazar olma yolunda ilerliyor. Türkiye’de yılda 1.4 milyon bebek doğuyor. Bu Avrupa’da pek görülmeyen bir bebek sayısı. Ama satın alma gücü bizi aşağı çekiyor.

Pazarın büyüme hızı nasıl?

-Büyüme oranlarında uzun yıllardır alışık olduğumuzun altında düşen bir eğilimle gidiyoruz. Son 12 aylık büyüme oranı tonajda yüzde 5, ciroda yüzde 8 büyüdü. Özellikle kavanoz mamaları yüzde 55 büyüyor.

6 yılda ikinciliğe oturduk

Ülker Hero’nun pazar payı nedir?

-Toplam tonajda pazarın yüzde 49’una sahibiz. Bebeklerin boğazından geçen bebek beslenme ürünlerinin yüzde 49’u Ülker Hero Baby markalı. Fiyat seviyelerimizin daha makul olması bizi değer pazar payında yüzde 32’ye getiriyor. Sektörde zaten iki büyük oyuncu var. Danone ve Ülker Hero tonajda pazarın yüzde 90’ını karşılıyor.

Türkiye’nin Hero içinde geldiği nokta neresi?

-Hero, bugün Uzakdoğu hariç bütün kıtalarda bebek beslenme işi yapıyor. Türkiye Hero dünyasındaki 25 ülke içinde, pazar payı, kárlılık ve satışlarda iki numaraya oturdu. Birinci İsveç. Geçen yıl birinci yine İsveç’ti. Türkiye İspanya ve Kuzey Amerika’nın ardından dördüncüydü. Sadece ciro alarak baktığımızda ise Türkiye hálá dördüncü sırada.

İsviçreli Hero’nun cirosu 2 milyar dolar

Bebek beslenmesi sektörünün önde gelen gruplarından Hero’nun yıllık cirosu 2 milyar dolar civarında. Geçen yıl yüzde 8’lik büyüme ile dünyanın en hızlı büyüyen gıda şirketi olan Hero, pazarlarında lider olan yerel ve uluslararası markaları satın alarak büyüyor. 18 ülkede üretim yapan Hero, 400 kişilik Ar-Ge departmanı ile tüm dünyadaki şirketlerine hizmet veriyor.

2009’da yüzde 15 büyüme bekliyoruz

Ülker Hero Baby’nin bu yılki hedefleri neler?

- 2009 yılı hedeflerimiz pazar payı odaklı. Bebek beslenmesinde dört kategorinin üçünde pazar lideriyiz, ikisinde pazar payımız yüzde 50’nin üzerinde, birinde yüzde 36. Her üç kategoride de yüzde 55-60 bandına gelmek istiyoruz. Biberon mamasında gerideyiz. Toplam ciroda yüzde 32 olan pazar payımızı yüzde 35-40 bandına getirmeyi hedefliyoruz. Daha fazla haneye ulaşmak kriz döneminde yüzde 15 büyüme istiyoruz. Ama bu, tonajı aynı tutup yüzde 15 zam yaparak bir büyüme olmayacak.

Kavanoz mamasını ucuzlatıp pazar yarattık sonra fabrikayı kurduk

Kavanoz maması pazarı niye hızlı büyüyor?

- 2008 yılının başında kavanoz mamalarını da Türkiye’de üretmek için fabrika kurma kararı aldık. Ankara’daki ikinci fabrikamız 13 Ocak’ta açılacak. Türkiye’de kavanoz maması üretilmiyor. İthal ettiğimiz ürünleri ne yaparsak yapalım makul bir fiyata sunamıyorduk. Toplam üretimimiz içinde kavanoz mamalarının payı yaklaşık yüzde 25. Üretim kararı alınca 1 Ocak 2008’den itibaren fiyatlarımızı yüzde 40 indirerek, yerli üretim seviyesine çektik. Bir yıl boyunca bunu yatırım olarak gördük. 1 lira 80 kuruş olan fiyat seviyemizi 1 liraya indirdik. Tüketici buna pazarı yüzde 55 büyüterek tepki verdi.

10 milyon Euro yatırdık ihracata hemen başladık

İkinci fabrikaya ne kadar yatırım yaptınız?

- Tahıllı kaşık maması üreten ilk fabrikamızı 2003 yılında yaklaşık 10 milyon Euro’ya kurmuştuk. 13 Ocak’ta açacağımız kavanoz maması fabrikamız da aşağı yukarı aynı maliyette oldu. Kavanoz mamasında bu yıl hemen ihracat bağlantılarımızı yaptık. Avrupa’da Çek Cumhuriyeti ve Rusya’dan başlayacağız. Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri de Türkiye’den tedariğe başlayacaklar. Bu ülkeler kavanoz mamalarını daha önce İspanya ve İsveç’ten alıyordu.

Ülker ile Hero’yu ben tanıştırdım

Ülker ve Hero ortaklığı nasıl gerçekleşti?

- Türkiye’de Hero olarak önce bağımsız bir distribütörle başladık. 2001’de kriz geldi ve her şey yerle bir oldu. Ben hemen yüzde 100 yabancı sermayeli bir şirket kurup üç kişilik bir ofisle çalışmaya başladım. Kriz 9 ay sonra hafiflemeye başlayınca Ülker’den gelen tanışma çağrısı üzerine görüştük. Ülker, bebek beslenmesini uzun süredir inceliyormuş. ’Hero ile ortaklık yapabilir miyiz?’ dediler. Hero’dan ’evet’ yanıtı gelince onları tanıştırdım. Ortaklık anlaşması imzalandı, 2003’de fabrika kuruldu.

NASUH ÖNAL
Hero Gıda Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Nasuh Önal, Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği mezunu. Koç Üniversitesi’nde Executive MBA yaptı. İş hayatına 1992’de Procter & Gamble Eczacıbaşı’nda ürün müdür yardımcısı olarak başlayan Önal, 1999’da İsviçreli Hero Group’un Türkiye’deki şirketi Hero Gıda’ya Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Üyesi oldu. 2005’te Hero Grubu’nda Genel Müdürü seçildi. 1 Şubat 2009 itibariyle Hero’nun Bebek Beslenme Kategorisi Pazarlama Başkan Yardımcılığı’na atandı.

Hürriyet - Nurten ERK TOSUNER

Tüketimin arttığını gören Ülker de makarnacı oldu

Çikolata bir fetiş haline geldi yemek yetmiyor, giymek istiyorlar

‘Herkes için futbol’

Satın alma ve birleşmeler üzerinde çalışıyoruz

Datateknik'in hedefi 5 yıl içinde pazarın % 25-35'i

Datateknik, Exper ile Masaüstü üretiminde Türkiye Birincisi

Gözümüzü açtık etrafa bakıyoruz

‘Lider, ekibinin bir parçasıdır, ben değil BİZ demesi önemlidir’

Cahit Paksoy, yöneticilerin kendilerini geliştirmeleri konusundaki görüşlerini söyle açıkladı:

"Türkiye az gelişmiş ülkeden gelişmekte olan ülke sınıfına doğru bir mücadele vermeye çalışıyor. Bu ülkelerin özellikleri, genç nüfus yoğun, bu ülkelerin teknik altyapıları orta düzeyde çok güçlü değil. Çünkü bu ülkeler hala iklimsel problemlerini bitirmemiş durumdalar. Ama bu ülkelerde büyük potansiyel var. Türkiye çevresinde kimlerle rekabet ediyor diye etrafına bakması lazım. Türkiye bugün Ankara etrafında 2 bin kilometrelik yay çizerseniz bu bölgele rekabet ediyor. Bugün Türkiye'de bir BT mühendisinin veya bir makine mühendisinin şirketlerdeki ortalama maliyeti 50 ile 60 bin dolar civarında. Romanya'da; 35 bin dolar, Hindistan'da 32 bin dolar. Bunlar bizim rekabet ettiğimiz ülküler ülkeler. Bizim rekabetimiz içerisinde her geçen gün bu insanların daha kaliteli daha yüksek ücretlerle daha iyi şartlarla sağlayabilmek için göre ürün yapmamız lazım. Katma değeri yüksek ürün yapıp satabilmek lazım. Türkiye'nin bu şartlarını yöneticinin çok iyi bilmesi lazım. Üretim teknolojilerine sahip olmanız lazım. Entelektüel seviyeyi oraya çekmeniz lazım. Bunlara sahip olduğunuz zaman rekabet edebilirsiniz. Türkiye bunun sınırlarını yaşıyor şu anda. Türkiye buraya kadar kendini bir şekilde taşımış, simdi ikinci bir zıplama yapmak zorunda."

TÜRK YÖNETİCİLERİN İSİ ZOR
Paksoy'a göre yöneticilerin işi Türkiye'de Almanya'dakinden daha zor. Amerika'dan da daha zor. Çünkü stabil olmayan şartları yönetiyorlar. Burada yönetici insanla çalışıyor.  insanin konfor ihtiyaçlarını karşılamada zorluk çekiyor. Yönetici profilinin üzerindeki yükün dağılımına baktığınızda Almanya'daki ile aynı değil. Paksoy, kendisinin yönetim anlayışı konusunda ise şu bilgileri yeriyor: "Benim şöyle bir avantajım oldu. 3-4 konuda uzman düzeyindeyim. Bunlardan bir tanesi BT konusu. Örneğin benim yönetimimde şirketlerde ilk aldığımız karar ERP projesidir. Grubun en küçük şirketinden en büyüğüne en iyi kalitede hizmeti alabilecek şekilde destek hizmetleri oluşturulmuş durumda. Bu şirketlerin çoğu tek başına bu servisleri dışarıdan alamazlar. Bu kaliteli servisi üretemezler. Ama holding onlara üst düzeydeki kaliteli servisi merkezden sunuyor. Katma değerli ürünlere geçebilmemiz için rekabette onlarla iyi mücadele edebilmek için bugün artık BT sektörünün işlerimizin bir parçası, işlerimizi ana kolaylaştırıcı araçlardan biri olması lazım. BT'yi yöneticinin karar mekanizmalarını kolaylaştıran bir araç olarak görüyorum.

Her türlü teknolojinin üretime, satışa katkısını görmek lazım. Çünkü bunu maksimize ettiğiniz zaman rekabetiniz kolaylaşacak. Yönetici özelliğinim yarısı şirketin içinde yarısı da dışa dönük modellerden oluşmalı. Her zaman dünyanın her yerinde ne oluyor bilmeli. Her şeyi algılamalı, ölçebilmeli ve değerlendirebilmeli. Kiminle, tabii ki ekibiyle.'

Ülker, önceleri kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere ambalaj işine başlamış. Daha sonra da bu konudaki başarısıyla birlikte ambalaj sektörünün önemli isimlerinden biri haline gelmiş. Bu başarının altında da teknolojiyi yoğun olarak kullanabilmenin yattığını belirten Paksoy, “Ambalaj grubunda B2B çalışıyoruz. Ambalajı ikiye ayırmak lazım, plastik ve kağıt olmak üzere. Kağıt tarafında biz kullanılmış hurda kağıttan yeniden kağıt üretiyoruz. O kağıttan oluklu mukavva yapılıyor. Kutular yapılıyor Plastik tarafına bakıldığında plastik tarafı da kendi içinde gruplara ayrılıyor. 10 mikron 50 mikron arasında film üretiyoruz. Bu film de ambalaj sanayinde kullanılıyor. Şirketlere veya matbaalara satıyoruz onlar da baskı yapıyorlar, malzemelerini koyuyorlar" diyor.

EKİBİ DE BAŞARIYA İNANDIRMANIZ ŞART
Cahit Paksoy, aslında ambalaj işinde çok uzun sürelerden bu yana bulunan bir kişi değil. Yıldız Holding’te çalışmaya başladıktan sonra ambalaj sektörü ile tanışmış. Sektörü tanıma konusunda zorlanıp, zorlanmadığını sorduğumuz Paksoy, şu yanıtı verdi: "Ben işi sonradan öğrenmeme rağmen çok sevdim. Biz kavramı bende çok değerli.  Ben bir yere geldiğimde böyle bir strateji çalışmasıyla başlarım hayata. Strateji çalışmasıyla kendim de öğrenirim, şirketim de öğrenir ve uzun hedefli bir yol çizeriz. ‘Ben yapmam, ekip yapar’, ekiple birlikte ben de altına imza atmış olurum. En alttaki işçi inanır buna. Buna inandırdığınız zaman bu bir ekip çalışması olur.  Ben yaptım diye bir kavramın yanlış olduğuna inanırım. ‘Ekibimle yaptım modeli’ dünyanın an iyi modeli. Motivasyonu yüksek organizasyonlar olabilmesi için biz kavramının geçerli olması lazım. Herkesin aynı hedefe odaklanması ayrı inanması lazım. Buna inandıracak yönetici modeli olmak önemli. Ambalaj artık sadece korumak veya saklamak için değil. Aynı anda ürün iletişimini sağlıyor. Çünkü ticaretin modeli değişti. Artık çok büyük alışveriş merkezleri devreye girdi. Ve plastik kartlar çıktı. İnsanlar artık bakkala gidip veresiye defterlerinden kurtuldu. Bu olunca artık ürün iletişimi modeli değişti. İnsanlar x ihtiyacı için büyük markete girdiğinde karşısında dev görseller var. Ambalajlı ürünler var. Konuşan ambalajlar var artık."

Cahit Paksoy, teknoloji yatırım stratejileri konusunda ise şunları kaydetti: "En ucuzu alma kavramı burada yoktur. En uygunu almak vardır. En uygunun tarifi bizim belirli kriterlerimize uymasıdır. En tepedendir bu mesaj. Aksini uygulayamazsınız. Birincisi hem alımın sürekliliğini sağlayabilmektedir. Biz en uygun şartlarda teknik şartları en uygun olan, arkasında en güçlü servisin olduğu ürünleri kullanırız. Diğerlerini kullanmayız. Teknolojiyi almanızın, uygulamanızın çok önemi yok. Bununla ne yaptığınız, ne kadar faydalandığınız, bundan ne ürettiğiniz önemli.  Teknoloji o zaman anlam kazanıyor, yoksa bir anlamı yok.'

Stanollü yoğurtla kolesterolsüz hayat

Sektörün gidişatına göre ilerleyeceğiz

Ülker’in “Kaşıkçı Elması”

Mutfak Ürünleri ve Margarin Sanayicileri Derneği Başkanı Metin Yurdagül’den sitem dolu sözler

Ülker’in Bilişim’i, ’bir artı biri üç yapacak’ ortak arıyor

Murat Ülker, Godiva’nın başında, Cem Kozlu yönetimde

Ülker Sonrası Yeni Hedefimiz 1 Milyar Dolar

Ülker’de çalışmak için 540 bin kişi bekliyor

Polinas’ı ya halka arz edeceğiz veya stratejik ortak olacağız

“Dünya lüks çikolata pazarının liderliği artık Türkiye’nin elinde”

Ülker, Godiva’yı satın almasıyla küresel ekonomik bir aktör olma yolunda önemli bir adım attı. 850 milyon dolarlık bu satın alma işleminin maliyeti özkaynaklarınızla mı karşılandı yoksa kredi mi kullandınız?

Bu konuyu isterseniz biraz açalım. Bazı beyanlar yanlış anlaşıldı. Her şeyden önce şunu açıklığa kavuşturmak istiyorum. Ülker almadı Godiva’yı. Godiva’yı alan Yıldız Holding’dir. Yıldız Holding kimdir derseniz, şu anda grubumuz içinde bulunan 65 kadar şirketin çatı şirketidir, yani holding şirketidir. Ülker ismini neden kullanmak istemiyorum burada özellikle? Çünkü Ülker Bisküvi A.Ş. halka açık bir şirketimiz. “Ülker aldı” dediğimizde borsa hopluyor, zıplıyor. İki, Ülker adlı bir şirketimiz daha var; Ülker Çikolata A.Ş. Onu da halka açma çalışmalarına başladık. Zaten onun hakkında da fazla konuşmuyoruz prosedür başladığı için. Bu nedenle Godiva’yı alan Ülker değil, Yıldız Holding.

İkincisi, alış fiyatı 850 milyon dolar, doğru. Fakat burada da küçük bir düzeltme yapmak lazım; ABD kanunlarına göre yurtdışından bir alım yapılırsa ve bir avantaj sağlanıyorsa bu bir vergi avantajıdır. Yani ileriki senelerde, sahip olduktan sonra, 2007’den başlayarak kar ettiğimizde, karımızın 100 milyon dolar civarındaki bir tutarı düşecek. Böyle bir avantaj var. Dolayısıyla bize 750 milyon dolara, hatta bazı düzeltmelerle daha da düşük bir fiyata mal oluyor. Üç; henüz daha “closing” gerçekleşmediği için şirketin parasını vermiş değiliz. Bu iki aylık bir zaman alacaktır, belki daha da fazla. Çünkü ABD’de bürokrasi var, Türkiye’de de bürokrasi var. Bilmiyorum belki Belçika bağlantısında da çıkabilir. Bunların hallolması zaman alacak, ondan sonra parayı vereceğiz. Parayı peşin vereceğiz, yani bir defada. Bu parayı Yıldız Holding kaynaklarından temin etmemiz mümkün. Ama bankalar da kredi vermek için bize müracaat ediyorlar.

Peki Godiva’nın alınmasından sonra Ülker’in dünya çikolata pazarındaki yeri ne olacak?

Şöyle ifade etmek lazım: Ülker Türkiye’de dev bir kuruluş, kuruluşlar topluluğu. Çikolatada Türkiye’de yüzde 57 civarında payla Pazar lideriyiz. Bunun ciro büyüklüğü aşağı yukarı 750 milyon dolar civarında, yani neredeyse Godiva’nın dünyada yaptığı ciroya eşit. Hatta biraz daha fazla… Şimdi durum bu olunca, Godiva’nın alınmasıyla dünya çikolata pazarında taşların yeri nasıl değişti diye bir hesap yapmak zor. Dünya çok büyük. Godiva global büyüklükte bir firma, bir dünya devi. Ama kendi sahasında dünya devi. Yani bir Nestle gibi, bir Ülker gibi, bir Mars gibi “mass production” ve dağıtım yapan bir firma değil.

Onun yerine “Premium” çikolata üreten bir firma olarak geçiyor sanırım…

“Premium” ve “Super Premium” diye adlandırılan sahada faaliyet gösteriyor. Onun için dünya çikolata pazarında böyle bir “birleştirme” yapmak mümkün değil. Ama Godiva “Premium” ve “Super Premium” pazarında lider. Durum bu olunca, bu pazarda dünyada bir değişiklik olmayacak. Godiva sadece el değiştirmiş oldu. Eğer söylemek caizse, bu pazarın liderliği Türkiye’nin elinde.

Ülker 5 ve 10 yıllık planlarında nerede olmak istiyor Türkiye ve dünya pazarında? Gerçi Türkiye pazarındaki hedefinizi tahmin etmek zor değil tabii…

Türkiye pazarında liderliğini kaybetmemek; liderliğini güçlendirmek diyelim. Ama biraz daha dar bir çerçevede söylemek gerekirse, biz geçen sene koyduğumuz hedefleri neredeyse tutturduk ve bu sene de buna devam ediyoruz. Neydi bu hedefler? Gıdaya odaklanmak. Gıda dışındaki faaliyet alanlarımızdaki ortaklıklarımızı küçültüp, onları bir iştirak haline sokup gıdaya odaklanmak… Bizim ana işimiz gıda. Ne yaptık geçen sene toparlayacak olursak; Türkiye Finans Katılım Bankası’ndan çekildik; orada iştirakçiyiz şu anda. Fon Leasing’den çekildik; iştirakçiyiz şu anda. Tire Kutsan’dan çekildik; iştirakçiyiz şu anda. Ama bunun yerine ne yaptık? Gıdada çok büyük bir dünya devini satın aldık, yani gıdayı daha zenginleştirdik. Birinci olarak söylemek istediğim bu. İkinci olarak; biz zaten bir süreden beri bölgemizde bir güç olma peşindeyiz kendi kategorimizde. Kategori derken bisküvi ve bazı yerlerde de çikolatadan söz ediyorum. İşte, Kazakistan var, Romanya var… Romanya’da mesela sırf bisküvi var, başka yerlerde çikolata da var. Şimdi biz bu bölgesellikten dünyaya geçmek istiyoruz. Dünya oyuncusu olmak doğrultusunda Godiva bizim için iyi bir fırsat. Yani sorunuzun cevabı; biz önümüzdeki yıllarda daha başka dünya şirketleriyle globalleşme yolunda daha hızlı yürümeye başlayabiliriz.

İlgilendiğiniz başka şirketler var mı peki?

Olabilir, her şey olabilir. Şu anda bugünden yarına söylenecek bir şey yok ama her şey olabilir. Madem ki 5 ile 10 yıllık bir vizyon olarak değerlendiriyoruz, olmalıdır diye ifade edeyim.

Peki Yıldız Holding’de karar alma süreci nasıl işliyor, kimler kararları alıyor?

Godiva kararının alınması sürecinde çok küçük bir yönetici kitlesi bu işle meşgul oldu. Böyle büyük alımların kararında tabii 25 bin kişiyi toplayıp “Arkadaşlar biz Godiva’ya teklif vereceğiz” demek mümkün değil. Murat Bey(Ülker), aslında kimlerle paylaştığını da bilmiyorum ama dar bir çerçevede bu kararı aldı. Mümkün olduğu kadar da gizli yürütmek lazımdı tabii. Hatta Murat bey gazetelerden öğrendiğimize göre “Babama bile söylemedim, babamın bile haberi yoktu” demiş. Sürecin gizli yürütülmesinin gerektiğine dair bir göstergeydi bu cümlesi.

Gizli de tutuldu zaten..

Gizli tutuldu, evet. Hatta basının haber almaması eleştirildi bazı çevrelerce. Türkiye içindeki alımlarda genel müdürler ve grup başkanlarıdır günlük hayatı yürüten. Ama tabii bu gibi alımlarda son karar verici merci icra kuruludur. Son karar netice itibariyle icra kurulu başkanı Murat Bey’in. Zaten Yıldız Holding bir aile şirketidir. Ailenin her şirkette ortaklığı var, dolayısıyla Yıldız Holding’in de her şirkette ortaklığı var. Tabii bu son karar da aile içinde tartışılmıştır diye düşünüyorum.

Şimdi global düzlemden yerel düzleme geçelim isterseniz…Ülker’in başarısının sırlarından biri de yurt çapındaki dağıtım ağının çok güçlü olması. Ülker bunu nasıl başardı, nasıl böyle bir dağıtım ağına sahip oldu?

Bu başarı, Sabri Ülker bey’in bilfiil çalıştığı ve neredeyse tek adam olduğu zamanlardaki muhteşem bir öngörüsünün sonucudur. Eskiden alımlar şöyle olurdu: Küçük bakkallar vardı; toptancıların sayısı da çok azdı. Toptancılar farklı malları farklı bakkallardan alırlardı. Sabri Bey ileriyi öngörüyor ve toptancılarla geçiyor temasa. Her bölgede bir toptancıyla çalışıyor.

Hangi yıllarda oluyor bu dediğiniz?

1950’ler ve 60’ların başı… Sabri Bey toptancılarla çalışmaya başlıyor ve onlar da sipariş topluyor. Bir gün teker teker ziyaret ediyor bütün bu toptancıları Sabri Bey ve onlara “Artık müşteri sizin ayağınıza gelmeyecek, siz müşterinin ayağına gideceksiniz” diyor. Hepsi tepki gösteriyor, “ne güzel satıyoruz böyle, bize geliyorlar. Nereden çıktı eski köye yeni adet?” diyorlar. “Bundan sonra böyle” diyor Sabri Bey. Devrimci bir atılımdır bu ve Türkiye’de yaptığı bir devrimdir. Başka bir şirketin böyle bir atılım yaptığını hatırlamıyorum ben. Temel orada atılıyor. Şimdi bizim bir tane değil, birden fazla dağıtım teşkilatımız var. Mesela bisküvi ve onun çevresindeki ürünleri bir teşkilatımız dağıtır. Çikolata başta olmak üzere bazı ürünlerimizi bir başka teşkilatımız dağıtır. Gazlı içecekleri ve suyu ise bir başka şirket. Bu böyle uzayıp gider… Bizim bin 88’den fazla ürünümüz ve 1502den fazla markamız var. Bunların hepsini toplayıp bir kamyonla taşımak zaten fiziksel olarak mümkün değil. Şimdi 5 ile 6 bin arasında dağıtım aracımız dolaşıyor Türkiye’yi.

Ülker’in Türkiye pazarındaki son alımlarına ilişkin toparlayıcı bir değerlendirmenizi alalım…

Önce basında çıkan haberlerle ilgili bir düzeltme yapayım. Doğa ve Oba çay firmalarıyla görüşmeler devam ediyor. Ama “Nasıl olacak?” derseniz, tamamı bize ait olacak şekilde görüşmeler devam ediyor. Belki küçük hisseleri olabilir tabii. Fakat tamamı bize ait olmasına rağmen, onlar da şirketlerini de kendileri yönetecekler. Yani Metehan(Berktaş) Bey ve Feryal(Menemenli) Hanım işlerinde devam edecekler.

Süt sektörüne gelirsek… 2007’ye girerken yalnızca bir tane süt fabrikamız vardı, Pamukava’daki AkGıda. Ana markamız malum: İçim. Biz daha sonra, 2007’nin Ekim-Kasım aylarında Karaman’da 500  ton kapasiteli bir fabrikayı devreye soktuk. Pamukova’daki tesisimizin kapasitesi bin 600 ton. Yeni devreye giren tesislerle birlikte kapasitemiz şu anda 2 bin 100 tona çıkmış durumda. Ayrıca bu yıl bir süt fabrikası da açmayı planlıyoruz. Yıl sonunda 2 bin 600 tonluk bir kapasiteye ulaşmayı hedefliyoruz. Ayrıca geçen yıl 50 milyon dolar maliyetle yeni bir çikolata tesisi inşa ettik.

2007’de çok önemli bir sahaya daha girdik bunların yanı sıra. Kişsel bakım, çocuk bezi ve kadın pedi sahasına girdik Baby Star markasıyla. Bu alandaki gelişimimizi sürdürmeyi amaçlıyoruz.

Fonksiyonel gıda pazarında da yatırımlarınız var. Öte yandan Türkiye’de mevzuat yüzünden sağlıklı ürün pazarındaki firmalar sıkıntı yaşayabiliyor. Türkiye’deki sıkı kurallar yüzünden Danone bu işten vazgeçti. Ülker de revize edecek mi bu pazardaki faaliyetlerini?

Fonksiyonel gıdaya devam ediyoruz, şu anda Pazar lideriyiz. Türkiye’de 5 milyon dolarlık bir Pazar oluştu. Burada en büyük sıkıntımız, fonksiyonel gıdanın sağlık üzerindeki yararlarını reklamlarda ve iletişimde çok net bir şekilde anlatamama sorunu. Bunun dışında bir sorunumuz yok. Ama bu tabii yeni oluşan bir pazar Türkiye’de. Yavaş büyüyecek, sabırlı olmak lazım.

Spordaki yatırımlarınız… Farklı isimler altında üç kulübün sponsorusunuz

Biliyorsunuz biz geçen yıl baskette Ülkerspor’un faaliyetlerini durdurduk. Alpella’yı devreye soktuk bir altyapı takımı olarak. Ama esas önemli olan basketbolda “Üç Büyükler”e sponsorluğumuz…

Bunun geri dönüşü son derece iyi oldu, ticari bir olay bu netice itibariyle. Üç büyük kulüp basketbolda eziliyordu, bunlar canlandı. Bu kulüplerin seyircileri, dolayısıyla basketbolu seyredenlerin sayısı arttı. Bizim yaptığımız bir işin Türk basketbolunu bu noktaya getirmesi beni özellikle mutlu ediyor. Diğer taraftan futbola desteğimiz devam ediyor. Burada en önemlisi Milli Takım’a verdiğimiz sponsorluk desteği. Beşiktaş’ın formasında göğüs; Galatasaray, Fenerbahçe ve Trabzon formalarında da kol reklamımız var. Birkaç 2. lig kulübüyle de göğüs sponsorluğumuz devam ediyor.

Peki futbolda da, basketbol ligindeki eski Ülkerspor gibi, bir takım kurmayı düşünüyor musunuz?

Hayır. Biz baskette bile çekildik, bunun daha iyi olduğunu düşündük. Hem basketbol açısından daha iyi oldu, seyirci arttı. Hem de bizim için daha iyi oldu, böyle daha çok ses çıkıyor. Bu yüzden futbol takımı almayı düşünmemiz mümkün değil.

Galatasaray ve Beşiktaş taraftarlarından serzeniş var mı, “Ülker adını niye Fenerbahçe’ye verdiniz?” diye?

Taraftar her şeyi yapar…Ama diğer taraftan şunu söyleyeyim; biz tesadüfen ilk işimizi Beşiktaş’la yaptık. Üçüncü sezonumuz şimdi Beşiktaş’la. Aynı anda Galatasaray. Cafe Crown’ı aldı. Fenerbahçe yoktu o dönem; o bir deneme sezonuydu bizim içiz. Ama bunu başarılı olduğunu görünce de Ülkerspor’dan çekilip açıkta olan Fenerbahçe’yle anlaştık. Yoksa Murat Bey Fenerbahçeli diye ya da Metin Bey Beşiktaşlı olduğu için olmadı bu sponsorluklar. Ticarette rasyonel aktörler böyle şeyleri göz önüne almaz.

Godiva bir adımdı, Ülker küresel dünyada önemli bir şirket oldu

Yıldız Holding’e bağlı Ülker’in 200 markası, bin 800’den fazla ürünü var. Geçen yılki cirosu 7,5 milyar dolar. Küba’dan Afganistan’a 110 ülkede ürünleri satılıyor. 2007’nin son günlerinde çikolata devi Godiva’yı alarak dikkat çekti. Ülker Gıda ve İçecek Grubu Başkanı Mehmet Tütüncü, Godiva ile Ülker’in tüm dünyada tanındığını belirterek, “10 yıl önce de Ülker ürünleri yurtdışında satılıyordu ama kartvizitimize bakanlar pek tepki vermezdi. Godiva’nın alımından sonra Ülker dünyada prestij kazandı” dedi.

Mehmet Tütüncü 12 yıldır Ülker’de çalışıyor. Şu anda Ülker’in Gıda ve İçecek Grubu Başkanı. Cola Turka, süt çeşitleri, yağlar, fonksiyonel gıdalar, kahvaltılık ürünler gıda ve içecek grubu çatısı altında toplanıyor. Ülker’in şirket yapısına baktığımızda farklı ve ilk anda karışık gelen bir yapılanması var. Ana şirket Yıldız Holding. Bu çatı altında 4 grup var. Bunlardan biri gıda ve içecek bölümü, başında Mehmet Tütüncü var. Diğer bölüm bisküvi ve çikolata grubu, Ülker markasıyla bildiğimiz ürünler... Başında Ali Ülker var. Ambalaj ve bilişim, Ar-Ge, iş geliştirme ve yurtdışı yatırımlar ise diğer gruplar.

Ülker 2007 sonunda dünyanın en tanınmış çikolata markası Godiva’yı aldı. Bu alımla ilgili yorumlar sürerken iç pazarda da alımlara devam etti Ülker. Oba Çay ve Doğa da Ülker çatısı altına, daha doğrusu Yıldız Holding’e katıldı. Uno Ekmek’in yüzde 50’si de Yıldız Holding’in oldu. Ülker’in bu son alımlarından sorumlu Gıda ve İçecek Grubu Başkanı Mehmet Tütüncü ile konuştuk. Tütüncü, işini çok seven biri. Yeni bir şeyi öğrenme isteğiyle dolu, kendini sürekli geliştirmek isteyen bir işadamı...

* Ülker hızla büyüyor. Yeni markalar çıkarıyor, bir yandan da yeni markaları satın alıyor. Bir eve giren her gıdayı üretme gibi bir strateji mi var?

Bizim için müşteri talepleri önemli. İçecekten çocukların beslenmesine yönelik özel ürünlere kadar çok ürün oldu. Yeni ürünler kadar önemli olan iş yapma biçiminiz. İnovasyon yalnızca ürünlerde olmaz. İş yapma biçimimizdeki inovasyonda önemli. Ülker bu anlamda hep ilkleri yapmıştır. Türkiye’nin ilk her yerde tek fiyat uygulaması yapan şirketi Ülker’dir.

* Ülker bir aile şirketi. Türkiye’deki önde gelen aile şirketlerine baktığımızda kurumsallaşma açısından sıkıntılar yaşanıyor. Ülker çok büyüdü son zamanlarda. Siz 12 yıldır Ülker’de profesyonel olarak çalışıyorsunuz, en yüksek seviyedeki yöneticilerdensiniz. Aile basından uzun yıllar uzak durdu...

Salt bir aile şirketi olarak görmek yanılgıya yol açar Ülker’i. Çünkü aile işin başında ama onlar da profesyonel olarak işin başında. İyi bir uyum var profesyonellerle aralarında. Vizyoner bir şirket, Ülker en önemlisi de bu. Örneğin farklılıklardan biri şu: Elektronik ödeme kartları yaptık. Family Card. Biz bu sistemde birlikte iş yaptığımız herkesi düşünüyoruz.

* Kaç ülkede ürünleriniz satılıyor?

110. Senegal’den bir arkadaşım geçenlerde fotoğraf attı, oraya tatile gitmiş. Ücra bir bakkalda bizim bisküvileri bulmuş. Afganistan’dan Küba’ya kadar her yerdeyiz.

Fonksiyonel gıda gelişiyor

*Ülker son yıllarda fonksiyonel gıdalara da ağırlık verdi. Siz de bu bölümün başındasınız. İnsanlar artık daha uzun yaşıyor. Beslenmelerine önem veriyor. Ve kendilerini farklı hissetmek istiyor. Neredeyse herkes kişiye özel ürünün peşine düşmüş durumda. Hangi ürünler gelecekte ön plana çıkacak?

Taleplerin çeşitlenmesi söz konusu. Farklı özellikler taşıyan gıdalar isteniyor. Dediğiniz gibi müşteriye özel ürünler tercih ediliyor. Çeşitlenme bu doğrultuda. Bilim ve teknolojinin gelişmesi insanların uzun süre yaşaması, beslenme ve sağlık konularını çok ön plana çıkardı ve bunlar birbirinden ayrılmaz kavramlar olarak karşımıza çıktı. Beslenirken sağlık faydası elde etmek istiyor insanlar. Dünyada gelişmiş ülkelerde ömür uzuyor. O ömrü de sağlıklı geçirmek gerekiyor. Aktif sağlık ve fonksiyonel gıda pazarı için dikkat ettiğimiz şey kişinin doğal beslenmesinin bir parçası olmak. Fonksiyonel bir gıda yemek yerine yoğurdunuzu yerken bunu alın. Günlük diyetin bir parçası olmalı fonksiyonel gıdalar. Kalbim Benecol bunlardan biri.

*Türkiye’de bu ürünlerin güvenilirliği konusunda kuşkular var. Tüketici inanmıyor içeriklerine ama bilinç de artıyor. En çok satan ürününüz ne bu alanda?

Kalp ve damar sağlığı çok önemli. Kalbim Benecol benimsendi. 125 milyon dolarlık bir pazar oluştu Türkiye’de. Güven önemli. Dediğiniz doğru. Bizim çıkardığımız ürünler sağlık faydası konusunda hiçbir kuşkunun olmadığı ürünler. İlk biz çıkardık kolesterol düşüren margarini. Daha sonra Benecol yoğurt ve süt çıktı. Kalbim Benecol’ü çıkarırken dünyaca ünlü Raisio firmasıyla ortaklık kurduk. Türkiye?de yeni şeyler. Bakanlık yetkilileri istismar edilmesin diye özen gösteriyorlar. Fonksiyonel gıdalarda önemli olan bilincin artması. Bunu yapmamız için tüketiciye bunu anlatmamız gerekiyor. Şu anda bu konuda sorunlar var. Gerekli çalışmalar yapılıyor, aşılacak diye düşünüyoruz.

Pazarda meyve sebze satardık

* İlk yaptığınız iş nedir?

Babam askerdi, çocukluğum farklı illerde geçti. Bir arkadaşımla birlikte ortaokul yıllarında judo yapardım. Judodan arkadaşımla birlikte pazarlarda ürün satardık. Tezgah kurardık. Daha sonraki yıllarda dağdan topladığımız kekikleri satardık. Ankara Gazi Lisesi mezunuyum. Daha öncesinde çok dolaştım. Üniversite sonrasında İtalyan Hükümeti’nden aldığım bursla enerji üzerine eğitim aldım. Nükleer enerji üzerine çalıştım. Sonra sigara sektörüne girdim. 12 yıldır Ülker’deyim. Liseyi bitirdiğimden beri çalışıyorum. İlk profesyonel işim Sanayi Bakanlığı’nda oldu. Sonra özel sektöre girdim.

Murat Bey bana takılıyor

* Emeklilik hayaliniz var mı?

“Sevdiğin işi yap, ömür boyu emekli ol” diye biz söz var. Buna inanıyorum. Ama tabii ki gençlere yol açmak da lazım. Devamlı çalışıp üretmek önemli. Emeklilikte daha çok kendimize zaman ayırabileceğimiz bir dönem olabilir. Daha çok vakit bulup daha çok kitap okumak isterim. Film izlemeyi çok severim. DVD alıyorum sürekli. Hatta Murat Ülker bana takılıyor: “Sen onları izlemeye zaman bulduğunda bu teknoloji de değişir.”

ÖĞRENDİKÇE HAYATA BAĞLI KALINIYOR

Ülker Gıda ve İçecek Grubu Başkanı Mehmet Tütüncü, meraklı bir insan olduğunu söylüyor. “Bir şey öğrenmeye meraklıyım. Sabah 5’te kalkıp çalışırım bazen. Öğrendikçe hayata bağlı oluyorsunuz. Devamlı öğrenmeliyim ki hayatta hep söyleyeceklerim olsun” diyor.

Bakkal amcayı unutmayız

*Ülker’in çok iyi bir dağıtım ağı var. İşin sırrı bu mu?

Ülker asla bakkal amcayı unutmaz, hiçbir zaman da unutmadı. Ticari avantaj sağlıyor bakkal amcaya Family Card’la. Yıllardan beri ihracat yapan, teknoloji yenileyen, müşteri talepleri doğrultusunda yeni ürünler çıkaran bir şirket. Önce bisküvici, sonra çikolatacı, daha sonra da gıdacı oldu. Hızlı tüketilen tüm ürünler için artık iddialı bir şirketiz.

Her marka için şok lazım

*Godiva’nın alınması milli bir heyecan yarattı. Bu alımın yurtdışındaki yansımaları size nasıl yansıdı?

Ülker ürünleri uzun yıllardır yurtdışında satılıyor ve Ülker biliniyor ama her markanın şoklara ihtiyacı vardır. Ülker bu anlamda bu alımla prestij kazandı. Kartvizitimize bakanlar artık, “Aaaa Ülker mi?” diyor. Şoklar gerekiyor marka için. Bence Godiva böyle bir şok oldu.

EN ZOR GÜNÜM

Arkadaşlardan ayrılmak zor oluyor

* Birlikte çalıştığımız arkadaşlardan ayrılmak zorunda kaldığımız günler zordur. Bunların dışında iş yaşamında güçlük oluyor ama bunlar normal. Zorluklar da güç verir insana.

Annesinin çikolatasından bıkan gençleri yeni nesil ürünle avladı

Ülker çatısı altında 12 yıl önce oluşturulan bir marka olan Alpella, bugün portföyünde 7 alt marka ve 91 ürün çeşidi barındırıyor. Özü çikolatalı ürünlerden meydana gelen, hedef kitlesini lise ve üniversite gençliği olarak belirleyen Alpella, özellikle son 2 yılda büyük sıçrama yaşadı. Marka, 2006'da yüzde 38, 2007'nin ilk 9 ayında yüzde 48 büyüdü. Yıl sonuna kadar yüzde 50'yi aşan bir hacim yakalayacaklarını dile getiren Merkez Gıda ve Alpella Genel Müdürü Mustafa Gültekin, başarılarının kaynağı olarak piyasaya sürülen yeni ürünlerin gençler tarafından çok tüketildiğine işaret etti.

PAZARDA 3'ÜNCÜ OLDU
Periyodik olarak tüketim alışkanlıklarını ölçtüklerini anlatan Gültekin, "Gençlerin trendleri var. Klasikleşmiş, gelenekselleşmiş, eskide kalmış fıstıklı, fındıklı çikolata istemiyorlar, farklı lezzetler bekliyorlar" dedi. Son dönemde bu doğrultuda ürünleri piyasaya sürdüklerini kaydeden Gültekin, gençlere hitap etmede başarılı olduklarını ve 20 firmanın faaliyet gösterdiği çikolata ve çikolata kaplı ürünler pazarında yüzde 4.5 payla 5'incilikten yüzde 7.5'lik payla 3'üncü sıraya yükseldiklerini belirtti. Gültekin, 2008'e dönük AR-GE çalışmalarının da devam ettiğini söyleyerek Türkiye'ye denenmemiş ürünler ve farklı ambalaj formatları getireceklerini ifade etti. "Hedefimiz 140 çeşitten ve 9 markadan oluşan bir Alpella portföyü oluşturmak" diyen Gültekin, yılı 160 milyon dolarlık ciro ile kapatmayı amaçladıklarını kaydetti.

'AGRESİF BÜYÜYECEĞİZ'
Türkiye'de kişi başına düşen çikolata tüketiminin hâlâ Avrupa'nın çok gerisinde olduğunu vurgulayan Gültekin, buna rağmen pazarda yıllık büyüme oranlarının hızla yüksekliğine dikkat çekti. "Bu yıl katıldığımız 15'inci Uluslararası Gıda Ürünleri Fuarı'nda da bu büyümeyi gözlemledik" diyen Gültekin, agresif büyüme planı ile inovatif ürünler geliştirmeye devam edeceklerini söyledi. Gültekin, şöyle devam etti: "Hedef 200 milyon dolar ciro. Alpella krem çikolata kategorisinde de yüzde 15 pay ile ikinci. Kekte yüzde 7'lik payla 3'üncü. 4 ana kategori dışında sütlü ürünlerde güçlü büyüyoruz. Burada çikolata aromalı süt ve hazır pudingde sessiz ama derinden gidiyoruz. Bu alanda yüzde 48'in dışında, yüzde 30 büyüdük. Bu da pazarın oldukça üstünde. Ama çikolata bazından uzaklaşmayacağız. Hep çikolata etrafından büyüyeceğiz."

Çikolata pazarı 135 bin tona ulaştı
2006 senesi rakamlarına göre Türkiye'de çikolata ve çikolata kaplı ürünler pazarı 135 bin tonluk bir büyüklüğe ulaştı. Bu büyüklüğün tahmini ciro değeri ise 1 milyar 250 milyon YTL'yi buluyor. Pazarın 2007 için öngörülen büyüme oranı ise yüzde 10.

3.5 milyon dolar yatırımla ambalaj tekrar kapanacak
Piyasaya içi dolgulu, hiç denenmemiş ürünler sunacaklarını açıklayan Gültekin, ambalajlama tekniği konusunda da bir ilke imza atacaklarını söyledi. Gültekin, yakında piyasada kullanmayı düşündükleri yeni çikolata ambalajları ile ilgili şu bilgileri verdi: "100 gramlık kare çikolatayı bir seferde bitirmekte zorluk yaşanır. Açıp bir kısmını yedikten sonra da çikolata havayla temas edip nemleniyor. Bu durum sağlık açısından sorun çıkarmaz, ilk lezzeti kaybettirir. Yeni ambalajlarımız çikolatanın paketi açıldıktan sonra kalanı aynı şekilde kapatabilecek. Bu teknoloji Türkiye'de bir ilk. Paketi yırttıktan sonra dış ambalajı tekrar katlandığında ilk şekline döndürecek, hava ile teması kesecek bir ambalaj. Sadece bu ambalaj için 3.5 milyon dolarlık AR-GE yatırımı yaptık."

Sabah kahvaltısı yerine çikolata yiyorlar
* 12-24 yaş arası gençlerin yüzde 90'ından fazlası çikolata ve kaplamalı ürünleri tüketiyor.

* Yüzde 30'luk kesim haftada 2-3 defa çikolata kaplamalı ürünler tüketiyor.

* Haftada en az 1 kez çikolata tüketen gençlerin oranı yüzde 50'yi buluyor.

* Daha çok öğle ve akşam yemeği sonrası yenen çikolata, yoğun tüketiciler için sıklıkla sabah kahvaltısı yerine de geçebiliyor.

* Gençler çikolatayı en çok dinlenirken, ders çalışırken, tenefüs-ders arası, sınavlardan önce, internette dolaşırken, müzik dinlerken yiyor.

* Tüketim genellikle evde yapılıyor, ancak okul kantini ve sokakta da gerçekleştiriliyor.

'İyi bir fırsat çıkarsa kardeş şirket tanımayız'
ALPELLA'NIN Ülker çatısında Merkez Pazarlama portföyünde pazarlanıp dağıtıldığını ifade eden Gültekin, Ülker'in kendi içinde de acımasız bir rekabet olduğunu belirtti. "Her markanın kendi hedefi var. Bu anlamda Ülker de bizim rakibimiz" diyen Gültekin, Alpella'nın kendi ayakları üzerinde durabileceğini, markanın konumlanmasını Ülker'den bağımsız da sağlayabileceklerini dile getirdi. Gültekin, "Şimdiye kadar o büyüklükte değildik. Ancak artık bir fırsat oluşursa Ülker sadece grup şirketleri içinde bir marka olarak değerlendirilir. Serbest piyasa ekonomisinde her şey olur. Satın alma yapabiliriz, bize de teklif gelebilir" dedi.

'Sporda taraf olduk, basketbol seyircisini seçtik'
GENÇ kitleye ulaşmanın bir başka yolunun da spordan geçtiğini söyleyen Gültekin, Türkiye 1. Basketbol Ligi'nde mücadele eden Alpella takımının çikolatayı spor salonuna taşımakta yardımcı olduğunu da anlattı. "Alpella takımı iftihar ettiğimiz bir oluşum" diyen Gültekin, geçen yıl ligde ilk sezonunu yaşayan takımın 8'inci olduğunu belirtti. Gültekin, "Takımın yaş ortalaması 19. Yıllık maliyeti 1 milyon dolar kadar. Bu derece çok başarılı. Basketbola tesadüfi değil, bilinçli yatırım yaptık. Bu sporun sportif ahlakı futboldan çok daha yüksek. Biz de taraf olduk ve büyük takım olma iddiamız genç oyuncularla sürecek" diye konuştu.

En çevreci Ülker

Bugün Türkiye'nin gıda sektöründe en tanınmış markalarından olan Ülker 63 yaşında. Temeli tek çeşit bir bisküviyle atılan Ülker Şirketler Topluluğu bugün geleneksel alanı olan bisküvi ve çikolata başta olmak üzere dört ayrı grup çatısı altında 65 şirketiyle faaliyet gösteriyor. Türkiye'nin en eski gıda üreticilerinden olan Ülker'in yurtiçi ve dışında toplam 42 fabrikası ve 23 bin 500 çalışanı bulunuyor. Bugün Ülker şemsiyesi altında 200'e yakın markası ve 1500'ü aşkın çeşidi var. Türkiye'de kişi başına 93 adet Ülker ürünü üretiliyor. Topluluk bünyesinde bulunan bisküvi fabrikaları, iki haftalık üretimleriyle dünyadaki her insana birer bisküvi sağlayacak kapasitede. Ülker'in en önemli ürünlerinin başında da süt ve süt ürünleri geliyor. Ülker'in istişare kurulu üyesi ve grup sözcüsü Metin Yurdagül' le Türkiye'yi vuran kuraklığın gıda, özellikle de süt ve süt ürünleri sektörüne etkilerini konuşuyoruz.

- Türkiye'de yaşanan kuraklık gıda sektörünü özellikle de süt ve süt ürünleri üretimini nasıl etkiledi? Perakende satış fiyatları bundan nasıl etkilenir?

METİN YURDAGÜL - Kuraklığın sonucu yeşilliğin etkilenmesi ve bundan dolayı da süt daralması olduğu bir gerçek. Yaz aylarında ineklerin süt verme süreleri de kısaldığı için bundan dolayı da süt üretiminde bir düşüş meydana geliyor. Kuraklığın küresel ısınmanın sonucu olduğundan da pek emin değilim. Bir taraftan dünyanın çeşitli yerlerinde seller götürürken öbür yanında böyle kuraklıklar olması bu kuşkuları doğuruyor. Ancak bu kuraklıktan birçok hammaddenin etkilendiğini görüyoruz. Bu yalnız ineklerin meselesi değil. Buğday, kakao, yağ, mısır fiyatları yükseldi. Trakya'da tarlalara indim. Ayçiçeklerinin yandıklarını gözümle gördüm. Süte dönersek... Temmuz ayından bu yana baktığımız zaman süt arzında yüzde 10-15 arası bir gerileme var. Bu durum bütün firmaları etkiledi. Biz de aşağı yukarı yüzde 85-90 kapasiteyle çalışıyoruz. Oysa biz her zaman full kapasite çalışan bir kuruluşuz.

Kuraklık ürünü vurdu

- Kuraklıktan başka hangi ürünleriniz etkilendi?

- Bir kere Türkiye'de buğday üretiminde yüzde 15'e yakın bir düşüş var. Fiyatlarda da dünya piyasalarında yüzde 70'e varan artış oldu. Sütten söz edersek... Kooperatiflerin açtıkları ihaleler üç aylık dönemler için yapıldığından bu son üç ay içinde çiğ sütte yüzde 12 kadar bir fiyat artışı söz konusu oldu. Ama bunun fiyatlara yansıması yüzde 4-5 dolayında oldu. Dolayısıyla kâr marjında bir daralma meydana geldi. Burada bakıyoruz, süttozu yüzde 142 etkilenmiş. 2000 dolardan neredeyse 5000 dolara çıkmış. Susam yüzde 47, soya yağı yüzde 64, ayçiçek yağı yüzde 77 etkilenmiş.

- Türkiye'nin 2030 yılında çölleşmeye başlayacağı söyleniyor. Bu felaket senaryoları göz önünde tutularak hiç önlem alınması düşünülüyor mu?

- Bu kuraklığın nedeni çevre sorunları. Bu çevre sorunlarına karşı mutlaka etkili önlemler alınması gerekiyor. Su da bir çevre sorunu. Bir kere mutlaka bütün sanayi kuruluşlarının çevre sorunlarına hassasiyet göstermeleri zorunlu.

Ülker Grubu olarak çevre sorunlarına karşı bir hayli hassas olduğumuzu düşünüyorum. TEMA Vakfı'nın 1992 yılında kuruluşunda Hayrettin Karaca , Nihat Gökyiğit 'le birlikte 25 kişinin arasında Ülker Onursal Başkanı Sabri Ülker de yer aldı. Halen TEMA'nın mütevelli heyetindedir. Çevreyi korumaya verdiğimiz önem; Sabri Ülker'in de mütevelli heyet üyesi olması nedeniyle TEMA'yla ortak çevre projelerimiz vardır. Köy kalkınmalarının projelerini yaptık.

- Trakya'da hangi köyler bunlar?

- 2001 yılında TEMA'nın Kırsal Kalkınma Projesi kampanyası çerçevesinde Azatlı köyüne 170 bin dolar kaynak sağlayan Ülker, Kuzuçardağı ve Karacaoğlan köylerinin dönüşüm projelerine de 300 bin YTL'ye yakın bütçe ayırdı. Böylece Ülker'in bugüne kadar kırsal kalkınma projelerine verdiği destek 500 bin YTL'yi aştı.

- Peki, oralarda neler yaptınız?

- Çalılar temizlendi. Oralara yüksek verimli bitkiler getirildi. Süt üretimi yüzde 50 arttı. Biz bir ilki gerçekleştirdik. Bu sadece süt meselesi değil. Meyve bahçeleri geliştirildi.

Alternatif gelir kaynakları yaratıldı. Yani Ülker'in desteğiyle gerçekleştirilen çalışmalarla gerek tarımda, gerekse sosyal alanda dönüşüm yaşayan köylüler, bir yandan ciddi ek gelire kavuşurken öbür yandan hayata bakış açılarında da ciddi değişimler geçirdi. Yeşillenme artınca su da artıyor. Buna paralel olarak yağışlar artıyor. Örneğin 2005 yılında tamamlanan Azatlı Köyü Projesi'yle köylüler daha ilk yıl 500 bin YTL'yi aşkın bir ek gelire kavuştu. Projenin maksimum verime ulaşması durumunda bu rakamın yıllık 2 milyon YTL'ye ulaşması öngörülüyor. Ayrıca, köylülere verilen aile planlaması eğitimlerinin ardından doğum oranında ciddi düşüşler yaşandı. Artık Azatlı köyünde tek çocuklu aileler gittikçe çoğalıyor.

Çevre standartları

- Peki, siz Ülker olarak kendi içinizde neler yapıyorsunuz?

- Otuz ikisi Türkiye'de olan 42 fabrikamız var. Yurtdışındakiler oraların şartlarıyla ilgili. Ama Türkiye'deki fabrikalarda atık su tesisleri yaptırdık. Yani bir fabrika kurulmadan önce ilk yaptığımız şey, arıtma tesisi kurmak.

İnsanlar çevreye duyarlılığı sadece ağaç dikmek ya da TEMA'ya yardım etmek gibi algılıyorlar. Bu böyle değil tabii. Bu tesisler büyük projeler. En küçük tesisin maliyeti 1 milyon dolardan aşağı değildir. Bunun 3-4 milyon dolara çıkan oranları vardır. Siz 32 fabrikadan hesap yapın.

Bunların hepsi, hiçbir zorlama olmadan daha işin başlangıcında yapılmıştır. Su kullanımında su temizlenir, atık su gönderilir, sonra su yeniden temizlenerek ayrıca su tasarrufu yapılır. Bir de bizim çevre standartlarımız var. Bu standartları ilk alanlardan birisi Ülker'dir. Şimdi en yenisi olan 14001 standardı birkaç şirketimizde var. Bütün çevrenin korunmasıyla ilgili alınacak her türlü tedbiri içerir.

Bizim bir de ambalaj grubumuz var. Bu grup her yıl 120 bin ton atık kâğıdı işliyor. Böylece geri dönüşümlü kâğıt da üretmiş oluyoruz.

- Başka ambalaj malzemesi üretiliyor mu?

- Manisa'da bir fabrikamız var. Ambalaj filmi üretiyor. Bu ürünler tamamıyla çevreye uyumlu.

Ayrıca karton kutu, koli üretiyoruz. Ambalaj grubu bugün yurtiçi ve yurtdışı ambalaj pazarının önemli oyuncuları arasında yer alan şirketler barındırıyor. Ambalaj grubunun 2006 yılı cirosu 400 milyon dolardır.

- Bir de şirketlerinizde geri dönüşüm için kâğıt topladığınızı biliyoruz ...

- Evet. Yurtiçi ve yurtdışında toplam 23 bin 500 çalışanımız var. Yurtiçinde bu rakam 20 bin 500. Hemen hemen bütün şirketlerimizde kullanılan kâğıtlar geriye dönüştürülmek üzere toplanır.

Bu kâğıtlar satılır. Toplanan parayla da TEMA'nın ağaç dikme kampanyalarında ağaç dikilir. Bunlar bizim yapmaya çalıştıklarımız. Herkes, her kuruluş, her şirket kendi payına düşeni yaparsa tabii ki çevre sorunlarının önünü almak ya da kayıpları en aza indirmek mümkün.

Başa güreşiyoruz

- Peki, grubun en yüksek ciroya sahip kuruluşları hangileri?

- Öncelikle tüm grubun yıllık cirosu 2006 rakamlarına göre 7 milyar 432 milyon dolar, ihracatı da 461 milyon dolar.

Ülker Şirketler Topluluğu'nun geleneksel ürünleri olan bisküvi, çikolata ve şekerleme ürünlerinin yanı sıra kek, un, sakız ve bebek maması gibi ek ve bağlantılı ürünlerin üretim, pazarlama, satış ve dağıtımından sorumlu olan Bisküvi, Çikolata, Şekerleme Grubu'dur. Grup 3 milyar dolarlık cirosuyla topluluk içinde en yüksek ciroya sahiptir.

Gıda Grubu yağ, margarin, süt ve sütlü ürünler, alkolsüz içecekler, nişasta bazlı şekerler, hazır çorba ve pişirme malzemeleri, hazır yemek, kahvaltılık gevrek ve fonksiyonel gıda üretimi ve satışı konusunda faaliyet gösteriyor. Gıda Grubu 2006 sonu itibarıyla 2 milyar dolar ciroya ulaşmış ve topluluk içinde ikinci büyük grubu oluşturmuştur.

- Ar-Ge, İş Geliştirme ve Yurtdışı Yatırımlar Grubu ve İştirakler Komitesi'yle ilgili bilgi verir misiniz?

- Ar-Ge, İş Geliştirme ve Yurtdışı Yatırımlar Grubu topluluk için yeni stratejik ilgi ve yönetim alanlarının neler olabileceğine dair çalışmalar yapıyor; stratejik planları hazırlıyor. Mevcut grup şirketleri için gerekli iş çeşitlendirme olanaklarını araştırmanın yanı sıra sınır ötesi yatırımların fizibilitesinden de sorumlu olan grup şu anda dokuz ayrı ülkedeki yatırımların sevk ve idaresini de gerçekleştiriyor.

Topluluğun temel faaliyet alanları dışında kalan yatırımları ise oluşturulan İştirakler Komitesi içinde toplanmıştır. Daha açık söylemek gerekirse topluluk şirketlerinin iştirakleri olan ticari şirketler, bilişim teknolojileri şirketleri, finansal şirketler, gayrimenkul ve inşaat şirketlerinden İştirakler Komitesi sorumludur. Topluluğun Yıldız Holding AŞ adlı şirketi ise iştiraklerin tek bir şemsiye altında toplanmasını ve onların kılavuzluğu rolünü üstlenmektedir.

- Peki, ne kadar vergi ödüyorsunuz?

- Geçen yıl 290 milyon dolar vergi ödedik. Yine geçen yıl 175 milyon dolar da yatırım yaptık.

Pazar paylarımız da çok yüksek. Çikolatada pazar payımız yüzde 57. Bisküvide yüzde 60'ın üzerinde. Yağda, özellikle de paket margarinde yüzde 43 dolayında. Süt işlemede pazar birincisiyiz. İçim Süt markamızda ve yoğurtta ise pazar ikincisiyiz. Marka araştırmasında yüzde 65 Ülker markaları sayılıyor.

Biraz daha topluluğun başarısını anlatmam gerekirse... Türkiye'nin 4. tüketim markasıyız, 5 ürün kategorisinde lider markayız.

Günlük 1500 tonluk hacmiyle Türkiye'nin en büyük süt üreticisiyiz. Türkiye'deki en büyük 500 sanayici listesinde 15. sıradayız. Türkiye'de sermaye yoğunluklu teknoloji kullanan ilk bisküvi üreticisiyiz.

Tüm Türkiye'de dağıtım ağı sağlayan ilk gıda şirketiyiz. Ciddi krizler sırasında tüm Türkiye'de kesintisiz dağıtım ağı sağlayan tek gıda şirketiyiz.

Bir de önemli nokta olarak şunu eklemeliyim. Tüm dünyada aynı çatı altında en büyük BOPP ambalajlama filmi üretim kapasitesine sahip ilk gıda grubuyuz.

Türkiye'de hijyen departmanı oluşturan ilk şirketiz.

Her yıl Türkiye'nin en beğenilen şirketleri listesinin en üst sırasında, ilk beş içinde yer alıyoruz.

Paksoy: 'Hagi tipi yöneticiyim'

"Ülker medya ve alkollü ürünlere kesinlikle girmeyecek"

Kariyer hayatına denizden başlayıp, karada sağlamlaştıran yöneticilerden Cahit Paksoy.

Ekonomi basınının gündemineyse 1996'da Deniz Nakliyat'ın Amerika temsilciliğinden Turktel Grup Şirketleri genel müdürlüğüne transfer olduktan sonra girdi. 2003'te Aycell genel müdürü olarak daha fazla dikkat çekti. Arkasından kurulan Avea'nın genel müdürlüğünü yürüttüğü sırada da aldığı kararlarla öne çıktı. Yaklaşık iki yıldır Ülker'de icra kurulu üyesi ve ambalaj grubu CEO'su. Paksoy bu süreçte Avea günlerindekinin tersine biraz daha sessiz kalmayı tercih etti.

Çamlıca Tepeleri'ndeki ofisinde görüştük Paksoy'la. Murat Ülker'le uzun süren bir görüşmeden yüzü gülerek çıkıyordu. Sebebini sorduğumuzda, "Her şey çok iyi" yanıtını verdi. Yaklaşık bir saat süren söyleşimizde bu yanıtın ne anlama geldiğini öğrenmeye çalıştık...

İş dünyasında, 5 yıldan fazla aynı yerde kalmanın kişiyi körelttiği söylenir. Tamamen farklı bir sektöre geçmenizin nedeni böyle bir endişe mi?
Ben de bir şirkette ortalama 4-5 yıl çalışılması gerektiğini düşünürüm. Yatay ya da dikey değişimler yapabilmelisiniz. "Bir işi alıp daha yukarı taşımalıyım" diye düşünürüm. Hangi sektörde olursa olsun mevcut durumumu koruyan bir modele sahip değilim.

Bu pozisyona ne diyorlar futbol dilinde, forvet misiniz?
Benimki Hagi'nin modeline çok yakın. Orta saha oyuncusuyum. Topu alıp götürürüm. Ekip çalışmasına inanırım. Onun için de çalışanlarımla ilişkim onların duygularına dokunma düzeyindedir. Ben işime asığım. Yeni bir işe başlamışsam bir aşk başlamıştır benim için.

Dört buçuk yılda bir yeni bir aşk heyecan verici olmalı...
Bu tabii farklı. Gideceğiniz yere bağlı. Bir hedefe varınca da mutluluğun sonu geliyor. Yani insanin tatmininin sonu geliyor aslında. Yüz metreyi koşmuşsunuz birinci olmuşsunuz. İkinci bir yüz metreyi koşmanın anlamı yok. Anlamlı olan ilk koşunuz.

Avea'da bunun gerçekleştiğine inanıyor musunuz?
Avea'da bu fazlasıyla gerçekleşti. Birleşmeden önce Aycell ve Aria'nin kapsama alanı ülkenin üçte birinde bile yoktu. Bu gün yüzde 90'larda. Ben Avea'yı yönettiğimde 1 milyar dolarlık bütçeye ulaşılmıştır. Nerede çalışırsanız çalışın geçmişiniz geleceğinize ışık tutuyor. O zaman çevrede turuncu, yeşil ışıklar vardı. Bu yeşil ışıklardan biri Ülker'di.

Anladığım kadarıyla Ülker’i daha kurumsal bir yapaya kavuşturmayı hedeflediniz. Geldiğinizdeki yapı nasıldı? Bugüne uzanan süreçte neler değişti?
Ben geldiğimde "Ambalaj sektörüne bakar mısın" dediler. Başka işlere de bakıyorum. Aynı zamanda icra kurulu üyesiyim. Ambalaj sektöründe 6 şirketimiz var. Tire Kutsan örneğin, oluklu mukavvadan kutu üretiyor. Türkiye'nin lideri oldu.

Geldiğimizde yüzde 10'un altında pazar payı vardı, simdi yüzde 13 oldu. Geldiğimde Tire Kutsan'ın hisse değeri 2.30'lardaydi. Bugün 6.5. Çalışırken yaptığınız üç iş var: Çalışanlar için, patronlar için ve ülke için bir şeyler yapmak.

O zaman sırayla gidelim. Çalışanlar için ne yaptınız?
Çalışanlar için daha profesyonel bir dünya yarattık.

Yani?
Yok profesyonel değildi demiyorum. Biz her sene yüzde 30 büyüdük. Bunu sağlayacak motivasyonu oluşturduk. Buna inandık. Bunu sağladık. Yeni elemanlar aldık. İyi olan yönlerinden çok iyi faydalandık.

Murat Bey’le çalışmak nasıl? Aile profesyonellere ne kadar yetki veriyor?
Murat Bey, bizim CEO'muz. Ben onunla patron marifetiyle görüşmüyorum, bir profesyonel marifetiyle görüşüyorum. Bu atmosfer oluşturulmuş. Bu grubun hedeflerinden biri dünya standartlarında kurumsallaşma.

Bunun yüzde kaçını gerçekleştirmiş?
Yüzde 70'lerde. Alışkanlıklar faktörü etkili. İnsani bir günden diğerine değiştiremiyorsunuz. Bunun için süreç gerekiyor. Yetkilendirme konusunda, Ülker’de tahmin ettiğimden daha kurumsal bir yapı gördüm. Bu anlamdaki görüntü beni etkilemiştir. Tire'de büyük bir ortaklık yapılmıştır örneğin.

Bu ortaklık, ambalaj grubunda sizinle başlayan bir sürecin parçası mı, yoksa önceden alınmış bir karar mı?
Ben başladığımda ambalaj grubu şirketleri için bir strateji çalışması yaptırdım. Önümüzdeki 5 yıl neyi hedeflememiz gerektiğini belirledik. Ve daha 2006'nin ilk yarısında dedik ki, "Ambalaj grubunda stratejik ortaklıklara gideceğiz." Ben başladığımda sektörde Olmuksan bir, Tire Kutsan iki numaraydı. Şimdi açık ara önde Tire Kutsan. Tire Kutsan için yapılan strateji çalışmalarının sonrasında çok büyük hızla yol aldı şirket. Daha önce 3 üretim noktasındayken, 9 lokasyona taşındı. Bu süreç içinde Tire'ye 40-50 milyon dolarlık yatırım yapıldı. Bunun içinde satın almalar da var. Piyasadan iki şirket satın alındı; bir şirket de uzun vadeli kiralandı. Balıkesir’de arsa alındı inşaat başladı. Manisa'da tesisler kuruldu. Adana ve İstanbul’daki tesisler büyütüldü. 2005'te 174 milyon YTL ciromuz vardı. 2007 ciro hedefi 351 milyon YTL. Bir yandan da yönetim desteği, finans gücü, insan yapısı var. Benim işim çok kolay oldu. Bu başarı dikkat çekti elbette. Şirketin borsa değeri 70 milyon dolardı. Bugün 200 mil¬yon dolar. Stratejik ortak aradığımızı ilan ettikten sonra, talep çok fazla oldu. Mondi Grubu, Avrupa'nın en büyük şirketlerinden biri. Türkiye'nin hurda kağıttan kutu elde etme pazarının büyüklüğü 1.6 milyar dolarken, Mondi Grubu'nun cirosu 4 milyar doları geçiyor. Böyle bir ortak geldi. Bu işin önü çok açık. Türkiye yüzde 5, ambalaj yüzde 15 büyüyor. Önümüzdeki 5 yıl da böyle gideceği tahmin ediliyor.

Diğer şirketler için de ortaklık görüşmeler, yapılıyor mu?
Polinas da önemli bir şirketimiz. Polipropilen film üretiyor. Her türlü ambalajın dışındaki kaplamadır bu. Pazarın yüzde 15’inden fazlasına sahibiz. Hem Anadolu Grubu hem de İsviçreli bir şirketle ortağız. Yeni bir stratejik ortaklık planı yok Polinas için. Ama halka arz düşünüyoruz. 2008 sonu, 2009 başı gibi halka açmayı hedefliyoruz.

Şirketin net 75 bin ton üretimi var. Dünyanın her yerine ihracat yapıyor. En büyük markalar müşterisi. Sürekli patent geliştiriyor. Bunlardan biri de Bio PP. Plastik dünyanın başına "bela" ürünlerinden biri. Bu plastik iki yıl içinde doğaya tamamen karışıp kayboluyor. Hedefimiz yıllık 150 bin tonluk üretime ulaşmak. 2006'da 219 milyon YTL olan ciroyu 2007'de yüzde 30 artırmayı hedefliyoruz. Bunun dışında Farmamak şirketi için de ortaklık görüşmeleri devam ediyor. Yerli ve yabancı taliplilerle görüşüyoruz, 3-5 ay içinde tablo netleşir.

Yurtdışında yatırımlar olacak mı?
Ülker'in hedeflerinden biri bulunduğu sektörlerde bölge lideri olmaktır, Balkanlardan Kuzey Afrika'ya kadar olan bölgede liderlik hedefliyoruz. Buralarda yatırımlar var. Ambalaj sektörü de buna dahil. İran ve Kazakistan'a fabrika kuruyoruz. 2007'nin sonunda her iki fabrika da açılacak. İran’da küçük ortağımız var. Kazakistan'da kendi başımıza kuruyoruz. Her birinin yatırım miktarı 10 milyon doları buluyor.

"İçimdeki Cahit başarıyla mutlu oluyor"
Cahit Paksoy, yeni şirketi Ülker’i öve öve bitiremiyor. "Biz, 24 saatin içine sıkıştırılmış bir 30 saat yaşıyoruz. Disket gibi. Ben Ülker’deki bu hızlı gelişimin bir parçası olduğum için mutluyum" diyor Paksoy. "Peki, profesyonel) Cahit Paksoy, bir günü 30 saat yaşarken, İçerdeki Cahit Paksoy mutlu oluyor mu" diye soruyoruz. Paksoy'un yanıtı şöyle oluyor: "0 ayrı bir konu. İçimdeki ben, beni ayakta tutan ben, farklı. Biz biyolojik olarak her yıl ihtiyarlıyoruz. İçimdeki ben dört senede bir yaşlanıyor. Bunun anahtarı ise başarı. Ben hem koşuyorum hem yönetiyorum." Paksoy'a göre Ülker dünyadan daha hızlı dönüyor. 0 bundan şikayetçi değil. Çünkü o işine aşık bir yönetici Yeteri kadar, belki biraz fazla süre, ama keyifle, inançla çalıştığını anlatıyor. Bu da ekibinin ve kendisinin yüksek motivasyonla çalıştığını gösteriyor. Paksoy'a göre, motivasyon verimliliği yüzde 60'a kadar değitirebiliyor.

"Markaya büyük bir güven var"
Ülker bu hızlı büyümede, biraz da agresif bir yapı sergiliyor. Bu nedenle de hakkında sıkça "Şurayı da alacak. Bu alana da girecek" türünden dedikodular duyuluyor. Paksoy'a bu şirket hakkında neden bu kadar çok söylenti çıktığını soruyoruz. Şöyle yanıtlıyor: "Bunun nedeni markanın olduğundan daha yüksek bir değerde algılanması. Markaya müthiş bir güven var. Herkes Ülker’e birçok alanı yakıştırıyor. Hızla büyüyoruz ama Ülker’in kesinlikle girmeyeceği sektörler vardır. Örneğin medya ve alkollü ürün yatırımı kesinlikle yapmayız. Yatırım yapmayacağımız dünya kadar alan var."

Paksoy, Ülker’in Türkiye’nin ortaklıkları en iyi yöneten grubu olduğuna inanıyor Bunun nedenlerinden biri de markanın Türkiye’deki gücü. "Ortaklar, şirketlerde kesinlikle yüzde 100 bulunmak istemiyor. Ortaklığın içinde Ülker adının geçmesini özellikle istiyorlar. Örneğin Kellog's, Hero dünyada sadece Türkiye’de iki markayla anılmayı kabul etti. Sebebi, markaya duyulan büyük güven.